Dzieje się tak, mimo że badacze, reprezentujący zresztą różne
środowiska ideowe, już dawno podważyli ów czarno-biały scenariusz
wydarzeń (np. lewicowy historyk Hugh Thomas; liberał Jose M. Sanchez czy
Warren H. Carroll, który skoncentrował się na katolickim i
monarchistycznym aspekcie wojny, którą nazywa ostatnią krucjatą). Każdą,
rzetelną pod względem warsztatu naukowego, pracę poświęconą wojnie
domowej w Hiszpanii należy powitać z radością. Książką, która stara się
odkłamać „powszechne wyobrażenia” na temat wydarzeń z lat 1936-1939 jest
Zagrabiona Pamięć. Wojna w Hiszpanii (1936-1939), autorstwa Marka Jana
Chodakiewicza. Jej drugie, uzupełnione wydanie ukazało się nakładem
wydawnictwa Fronda (wyd. I, Warszawa 1997).
Marek Jan Chodakiewicz jest profesorem historii i
dziekanem akademickim w The Institute of World Politics w Nowym Jorku.
Jest on autorem bądź redaktorem wielu monografii i kolekcji dokumentów
oraz licznych artykułów naukowych i publicystycznych, drukowanych w
kraju i za granicą.
W "Zagrabionej pamięci…" autor stara się
ukazać obie strony konfliktu w sposób możliwie bezstronny. Opiera się na
istniejącej literaturze przedmiotu, wykorzystuje także źródła, które w
kontekście wojny w Hiszpanii nie były dotychczas przywoływane. Prof.
Marek J. Chodakiewicz nie unika stawiania trudnych pytań, mówi o
przemilczanych epizodach wojny, a także o współczesnej recepcji
konfliktu hiszpańskiego. Służy to odpowiedzi na pytanie: o co tak
naprawdę toczyła się ta wojna.
Książka składa się z pięciu części. W pierwszej, zatytułowanej Tło i
granice debaty, autor mówi o dysproporcjach w omawianiu różnych aspektów
hiszpańskiej wojny domowej w publicystyce (np. z jednej strony: liczne i
najczęściej pozytywne wzmianki na temat Brygad Międzynarodowych, z
drugiej: przemilczenie beatyfikacji 45 księży hiszpańskich -
zamordowanych podczas wojny domowej), a także próbach polemiki ze
stereotypami.
Część druga: Intelektualiści i duch czasów, poświęcona jest roli,
jaką w kształtowaniu fałszywego obrazu wojny w Hiszpanii odegrali
intelektualiści, pragnący sprawować rząd dusz. Autor opisuje w niej
także podejmowane w celach propagandowych zabiegi semantyczne. W części
trzeciej: Hiszpania, Chodakiewicz omawia genezę konfliktu, poczynając od
przypomnienia wydarzeń, które wstrząsnęły Hiszpanią już w XIX w.
Autor przedstawia również - trafnie, ale dość ogólnie - sytuację
Kościoła w czasach Republiki, a następnie charakteryzuje głównych
uczestników konfliktu, pokazując, że tradycyjny podział na „faszystów” i
„komunistów” jest zbytnim uproszczeniem. Dalej omówiony zostaje
przebieg powstania i rewolucji.
Niezwykle ciekawe są dwa podrozdziały poświęcone rzeczywistej bądź
domniemanej roli wolnomularstwa i Żydów podczas wojny w Hiszpanii. W
czwartej części: Zagranica, omówiony został udział posiłków
zagranicznych wspierających obie strony konfliktu. W tym kontekście
autor przedstawia również stanowisko Watykanu. Część piąta: Polska
Hiszpania, poświęcona jest polskiemu aspektowi wojny domowej. Prof.
Chodakiewicz omawia zarówno udział ochotników z Polski w walkach, jak i
stanowisko władz II Rzeczypospolitej wobec tego konfliktu, a następnie
karierę „Hiszpanów” w PRL.
Jeden z podrozdziałów mówi o podejmowanych w Polsce próbach
„odkłamania dziejów wojny hiszpańskiej”, a także współczesnych
kontekstach debaty na ten temat (np. emerytury kombatanckie dla
„dąbrowszczaków”, 60. rocznica powstania Brygad Międzynarodowych, zakaz
pokazu francuskiej kroniki filmowej poświęconej wojnie w Hiszpanii
wydany przez władze UW). Autor opisuje również stosunek gen. Franco do
Polski i Polaków w okresie II wojny i po jej zakończeniu – zupełnie
zapoznany aspekt historii polsko-hiszpańskiej.
Tę książkę trzeba przeczytać!
Dr Artur Górecki
Marek Jan Chodakiewicz, Zagrabiona Pamięć. Wojna w Hiszpanii (1936-1939), Warszawa 2010, s. 168.
http://prawica.net/opinie/21777
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz