Postmodernizm a wychowanie

Postmodernizm pojmuje wychowanie jako tworzeniem nowego człowieka bez możliwości oparcia się na jakichkolwiek wzorach. Jest to swoista kreacja ex nihilo, a nie wprowadzanie młodego człowieka w świat kultury.

Filozofia tomistyczna a wychowanie

Filozofię, na której można zbudować spójną teorię wychowania, musi cechować przede wszystkim uniwersalność, pozwalająca uniknąć wybiórczości podejścia i zobaczyć człowieka jako całość w pełnym bogactwie jego bytu.

Papież Franciszek: rodzice muszą powrócić z edukacyjnego wygnania

"Rodzice muszę się ponownie w pełni zaangażować w wychowanie swych dzieci. Muszą powrócić z edukacyjnego wygnania, na które udali się za radą rzekomych ekspertów – mówił Franciszek na audiencji ogólnej. Katechezę poświęcił wychowaniu dzieci, odnosząc się do mądrościowej reguły wyrażonej przez św. Pawła: „Dzieci, bądźcie posłuszne rodzicom we wszystkim, bo to jest miłe w Panu. Ojcowie, nie rozdrażniajcie waszych dzieci, aby nie traciły ducha”. Reguła ta wyraża mądrość i równowagę, jakimi powinna odznaczać się wzajemna relacja między rodzicami a dziećmi.
Franciszek przyznał, że wychowywanie jest dziś coraz trudniejsze. Rodzice mają dla dzieci coraz mniej czasu, oboje muszą pracować, widują się z nimi tylko wieczorami. A ponadto zostali zakwestionowani w swojej roli wychowawczej przez czynniki ideologiczne.

W Radio Warszawa o edukacji klasycznej -- 8 maja 2015

http://benedykt.edu.pl/radio-warszawa-rozmowa-o-edukacji-klasycznej-8-maja-2015/

Sentymentalizm

"Sentymetalizm jest doktryną jednostronną, a więc tem samem płytką i błędną." (o. Jacek Woroniecki, "Około kultu mowy ojczystej")

Niestety sentymentalizm bardzo mocno "przenika" również naszą współczesną edukację (skażenie okazało się trwałe), prowadzi do subiektywizmu i bierności. Degraduje on kierowniczą rolę rozumu i woli na rzecz uczuciowości opartej na przeżyciu zmysłowym.

Ogołoceni z męskości

"twój syn i tysiące innych, takich jak on, jest teraz nieomal ogołoconych z męskości przez współczesną, zsekularyzowaną, feministyczną kulturę. Od kilku ostatnich dziesięcioleci kultura ta, stale i nieustępliwie, uniemożliwia rozwój właściwych poglądów na to, co to znaczy być mężczyzną." (R. Lewis, Warto byś rycerzem)

VOCE PATRIA FORTITER

<<VOCE PATRIA FORTITER>>
W poniedziałek ustna matura z języka polskiego -- przedmiotu, który powinien zajmować szczególną rolę w kształceniu. Niestety, takiej roli nie pełni już od bardzo dawna - zwracał na to uwagę m.in. o. Jacek Woronieckie w szkicach "Około kultu mowy ojczystej" (wyd. I: 1925). Wszak chodzić winno tu przede wszystkim - jak pisze uczony dominikanin - o "opanowanie samego myślenia i pokierowanie całym wewnętrznym rozwojem psychicznym młodego umysłu", a nie tylko poznanie gramatyki (która z dzisiejszej szkoły została praktycznie i teoretycznie 
wyrugowana) i zapoznanie z literaturą (i to nie tylko w aspekcie zawartych w niej treści ideowych, ale także ze stroną formalną języka).

Fryderyk Foerster o charakterze

„Kształcić charakter znaczy właściwie: wydobyć człowieka ze stanu bezkierunkowości i bezcelowości, a wszczepić weń silne poczucie swego przeznaczenia i w ten sposób uchronić go od przemocy zmiennych wciąż impulsów naturalnych”.

Moc wiążąca dobra

Tylko dobro ma w sobie moc wiążącą nasze czyny i zapewnia władzom duszy stałość w działaniu - przypomina ks. Marian Pirożyński.

Kolegium Św. Benedykta

Wiemy, jak chcemy uczyć i wychowywać. Zanim podejmiemy się współpracy i weźmiemy pod swoją opiekę uczennicę lub ucznia, najpierw przedstawimy dokładnie nasze zasady, duże i małe. Zarówno kandydaci, jak i ich rodzice muszą od początku wiedzieć co i dlaczego mamy zamiar robić. Żadnych zaskoczeń, także finansowych.
Kolegium Świętego Benedykta nie jest ani bezpańskim folwarkiem, ani obwarowaną twierdzą. Rodzice zastaną tu nauczycieli wiedzących jak pomóc ich dzieciom, wychowawców potrafiących zaradzić trudnościom oraz dyrektora umiejącego zarządzać całością.

Ze strony Kolegium Św. Benedykta:  http://benedykt.edu.pl/o-nas/246-2/

JESTEŚMY POMOCNIKAMI, MOŻNA NA NAS LICZYĆ

 
Szkoła nie jest po to, by zabrać dzieci ich rodzicom. Szkoła nie jest po to, by dosłownie zastąpić rodzinę. Z drugiej strony, szkoła ma odciążyć rodziców, a nie angażować ich nieustannie. Szkoła nie powinna stawać się centrum życia całego domu, powodować, że w życiu dzieci i rodziców wszystko zaczyna się kręcić wokół szkoły.

Ze strony Kolegium Św. Benedykta: http://benedykt.edu.pl/o-nas/246-2/ 

Charakter

"Prawego męża o niezłomnej duszy ni tłuszcza dzikim szałem rozkiełznana, ani groźny wzrok tyrana niczym nie ugnie, hartu w nim nie skruszy." Horacy

Cat o reformie Jędrzejewicza

Za Pawłem Milcarkiem (z FB): U Cata, w jego publicystycznej historii Polski w międzywojniu doskonały fragment o reformie szkolnej Jędrzejewicza - w lustrzanym odbiciu opisuje to, co tak bardzo chciałbym "odrobić", odkręcić choćby i na jakimś wąskim odcinku: "Była to klęska kultury polskiej. Jędrzejewicz nie rozumiał, że okres gimnazjalny ma takie znaczenie dla mózgu ludzkiego, jak ugniatanie ciasta przed pieczeniem dla chleba, bułek lub klusek. Chodzi o to, by mózg ludzki nauczył się myśleć w sposób prawidłowy. Łacina w tym okresie nie tylko rozwija w nas pamięć, lecz daje na,m poczucie harmonii, wnosi w duszę jakieś rysy i ramy wspaniałej harmonii antycznej. Matematyka zmusza do gimnastyki włókna mózgowe. Gimnazjum powinno dać metodę myślenia, umiejętność znajdowania syntezy, ale też przekonanie, że dyletantyzm, fragmentaryczność, frazes jest rzeczą głupią i wstrętną, że aby o czymś mówić, trzeba daną rzecz poznać, zgłębić, że solidność powinna być cechą każdej pracy. Oczywiście, reforma Jędrzejewicza była zaprzeczeniem tego wszystkiego. Porwał on wiedzę gimnazjalną w strzępy, poodrywał oprawki i okładki z książek, porozrywał stronice, sprawił, że do głowy ucznia pakowano wszelki groch z kapustą, bez ładu i składu. Uczono mnóstwa rzeczy i uczono tego, że niczego uczyć się nie trzeba dobrze". Amen.

Początki zainteresowania się kwestią mariawicką przez władze kościelne diecezji płockiej w świetle nowo poznanego dokumentu

Początki zainteresowania się kwestią mariawicką przez władze kościelne diecezji płockiej w świetle nowo poznanego dokumentu

Wstęp

         Fenomen mariawityzmu związany jest z ziemiami Królestwa Polskiego, gdzie na przełomie XIX i XX wieku narodził się ruch religijny, który dał początek odrębnej od Kościoła katolickiego wspólnocie wyznaniowej. Szczególnym charyzmatem zgromadzeń mariawickich (męskiego i żeńskiego) miała być adoracja Najświętszego Sakramentu i kult Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Mieli oni stanowić zaczyn odnowy moralnej duchowieństwa. Konwent Kapłanów, zgodnie z objawieniami Założycieli, Feliksy Marii Franciszki Kozłowskiej[1], miał w szczególny sposób wynagradzać Bogu za działalność masonerii[2].
Kwestia mariawicka doczekała się wielu opracowań[3], które w sposób mnie lub bardziej obiektywny[4] traktują o wspólnocie religijnej jaką jest Kościół Mariawicki, istniejący dziś w dwóch denominacjach[5]. Zajmowano się  również genezą ruchu mariawickiego, przy rozpoznaniu której wykorzystywano znane do tej pory materiały źródłowe[6]. Dotychczas nie był znany badaczom  list, który 13 lutego 1903 r. skierował do Sądu Biskupiego Diecezji Płockiej ks. infułat Piotr Borniński[7] (1862-1936), ówczesny prokurator  do spraw finansów, wiary i obyczajów. Dokument ten został odkryty dzięki przekazaniu zasobów archiwalnych bp. Adolfa Piotra Szelążka (1865-1950)[8] ze zbiorów biblioteki KUL władzom diecezji płockiej. Udostępnione zostały one następnie Komisji Mieszanej ds. Dialogu Teologicznego między Kościołem Rzymskokatolickim i Kościołem Starokatolickim Mariawitów. Autor uzyskał do nich dostęp dzięki życzliwości ks. prof. Henryka Seweryniaka.
         Jest to dokument szczególnie istotny dla zbadania początków oficjalnego zainteresowania sprawą mariawitów przez władze diecezji płockiej. W chwili, gdy pisany był ten list mariawici działali w kilku diecezjach Królestwa Polskiego już od pewnego czasu (1893 r.). Ich praca, choć prowadzona być może przy wiedzy i nawet pewnym ogólnym przyzwoleniu niektórych hierarchów[9], nie miała charakteru oficjalnego. Trzy lata później, w grudniu 1906 r. zostanie nałożona imienna ekskomunika na Marię Franciszkę Kozłowską i ks. Jana Kowalskiego[10], głównych inicjatorów mariawityzmu[11]. Ostateczna decyzja Watykanu poprzedzona była dość długim badaniem całej sprawy przez odpowiednie dykasterie rzymskie[12].
Na gruncie Kościoła w Polsce zainicjowane było ono oficjalnym przedstawieniem przez mariawitów na początku 1903 r. „objawień” Marii Franciszki Kozłowskiej wraz z historią Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów trzem biskupom: płockiemu, warszawskiemu i lubelskiemu[13]. Biskup płocki, Jerzy Szembek (1851-1905), otrzymał je 3 stycznia 1903 r. z rąk ks. Leona Gołębiowskiego[14], mariawity.
         Dziesięć dni później ks. Piotr Borniński, późniejszy rektor Seminarium Duchownego w Płocku,  kieruje do Sądu Biskupiego wyżej pomienione pismo. Tekst ten został zredagowany na dwóch stronach w języku łacińskim[15].
         Warto zadać sobie pytanie, co takiego się stało, że wobec mariawitów zaczęto formułować zastrzeżenia (co im zarzucano?), że postawiono tę kwestię w sposób oficjalny, a ostateczne rozstrzygnięcie było negatywne dla rodzącego się ruchu? Wydaje się, że list ks. P. Bornińskiego rzuca  wiele światła na tę kwestię. Dlatego uważamy za wskazane omówić jego treść oraz przedstawić cały tekst w tłumaczeniu na język polski.

Tekst listu ks. Piotra Bornińskiego[16]

„Do Prześwietnego Sądu Biskupiego
Dowiaduję się, że jacyś kapłani naszej diecezji, nazywani pomiędzy ludem mistykami, szerzą nauki, które nie mogą być tolerowane: 1) że kobieta F. Kozłowska ma od Boga objawienia, w których jest wiele rzeczy sprzecznych z prawdziwą wiarą i obyczajami, jak to, że Felicja jest matką i nauczycielką kapłanów, według jej opinii najlepszych, którzy bez inicjatywy i wiedzy ich Ordynariusza powinni być przez nią kierowani i prowadzeni w sprawach dotyczących prawdziwej doskonałości kapłańskiej i niebezpiecznej reformy Kościoła Katolickiego: 2) że została ona powołana przez Boga na wielką reformatorkę całego Kościoła i tylko na jej domu zakonnym spoczęło światło i łaska odnowienia życia Kościoła i biada narodom, jeśli łaski tej nie rozpoznają: 3) że  z kapłanów, którzy za nią poszli, Felicja zaczyna tworzyć zgromadzenie, któremu miałyby zastać poddane wszystkie inne zgromadzenia ukryte[17] w Kościele, naturalnie dlatego, że tylko to zgromadzenie, a nie inne, dysponuje skutecznymi środkami do zreformowania zepsutych kapłanów. W te i inne rzeczy wierzą ci kapłani[18] i inni ludzie prości[19]. Jeśli tak się rzeczy mają, to płynie z nich wielkie niebezpieczeństwo dla Kościoła. Dlatego na mocy mojego urzędu proszę, aby kobieta ta i kapłan zostali powołani przed trybunał Biskupa, a także aby zostali przebadani we wszystkim, co się tyczy rzekomych objawień, i żeby zostali przywołani do rozsądku.
Prokurator do spraw finansowych, wiary i obyczajów
Piotr Borniński
Płock 13 lutego 1903 roku.”




Kilka refleksji dotyczących treści pisma

         Pisma tego nie należy traktować  jako prywatnego listu kapłana piszącego do Kurii. Jest to oficjalny list księdza pełniącego w diecezji określoną funkcję,  w ramach wypełniania której zajął się sprawą mariawicką[20]. Nie wiemy skąd czerpał informacje o mariawitach (możemy się tego tylko domyślać)? Kiedy dowiedział się o ich istnieniu? Czy pismo zredagował na podstawie własnych tylko obserwacji czy – co bardziej prawdopodobne – konsultował je z innymi kapłanami? Bez wątpienia jednak była to odpowiedź na napiętą sytuację panującą w wielu parafiach diecezji płockiej. Sprawa, którą przedstawia sądowi biskupiemu związana była bezpośrednio z kwestią wiary i moralności, na straży których miał stać. Mogła ona też mieć pewien związek ze sprawami finansowymi. Mariawici bowiem nie pobierali opłat za posługi religijne, z czego uczynili jedno ze swych sztandarowych haseł[21]. Być może konfratrzy ks. P. Bornińskiego podnosili również i tę kwestię w rozmowach z nim jako prokuratorem do spraw finansowych. W samym piśmie bezpośredniego odniesienia do tej kwestii nie znajdziemy.
Jeśli przyjmiemy, że część biskupów wcześniej wiedziała o istnieniu mariawitów to raczej jest bardzo mało prawdopodobne by ich wiedza dotyczyła „objawień” F. Kozłowskiej czy samej formuły funkcjonowania zgromadzenia kapłańskiego, które stawiało się niejako poza ich jurysdykcją. Początek 1903 r. przynosi w tym względzie zasadniczą zmianę. Wiedza, którą na temat mariawitów dysponuje ks. P. Borniński (także dzięki samym mariawitom[22]), choć zapewne daleka od pełnej, jest jednak dużo większa niż ta, którą wcześniej mogli mieć nieliczni hierarchowie. Borniński będzie w okresie późniejszym jednym z aktywniejszych księży zwalczających mariawityzm, m.in. na łamach „Przeglądu Katolickiego” opublikował tekst zatytułowany: „Błędy fałszywej nauki głoszonej przez kapłanów zowiących się Maryawitami”[23] [pisownia oryg.]. Wykaz zawartych tam „mariawickich błędów” miał służyć proboszczom, aby w razie potrzeby z „[...] ambony, wiernych swej pieczy powierzonych [...]” przestrzec. Tekst ten ukazał się również w 1906 r. w formie 19 stronnicowej broszury.
Wróćmy jednak do analizowanego listu. Warto zwrócić uwagę na to, że w piśmie z 13 lutego 1903 r. pojawiają się zarzuty o charakterze doktrynalnym, poddaje się w wątpliwość  wiarygodność „objawień” F. Kozłowskiej. Jest to niezwykle istotne o tyle, że do tej pory przeważała opinia, iż tego typu zarzutów wobec mariawitów na początku nie formułowano, że pojawiły się one dopiero później. Dokument ten jednoznacznie pozwala przyjąć, że już na początku oficjalnego zajęcia się sprawą mariawicką przez Kościół rzymskokatolicki zarzut ten był wyartykułowany. Niepokój budził fakt pozostawania pod kierownictwem kobiety grupy kapłanów, którzy organizują się w zgromadzenie zakonne nie podlegające kontroli biskupów. Głoszą, że są zaczynem odnowy moralnej w Kościele, i tylko oni są dysponentami środków, które mogą  przyczynić się do zreformowania życia grzesznych kapłanów[24]. Mamy zatem połączenie zarzutów natury doktrynalnej z zarzutem odnoszącym się do dyscypliny wewnątrzkościelnej (karności), które są ze sobą zresztą zespolone poprzez fakt „objawień”, których są skutkiem. Zarzuty te będą później dominowały przy rozstrzyganiu kwestii mariawickiej.
Widzimy również, że procedurę przesłuchania F. Kozłowskiej i L. Gołębiowskiego władze diecezjalne mogły podjąć z inspiracji ks. P. Bornińskiego[25]. Biskup J. Szembek podejmuje konkretne kroki, choć to nie on, jak się wydaje w świetle znanych nam źródeł,  jako pierwszy skierował sprawę do Rzymu. Uczynił to arcybiskup warszawski Wincenty Popiel, kierując 1 czerwca 1903 r. pismo do Prefekta Kongregacji ds. Biskupów i Osób Konsekrowanych. Biskup płocki dopiero w lipcu 1903 r. odbył wyjazd do Stolicy Świętej, gdzie prawdopodobnie przedstawił kwestię mariawicką. W każdym razie 28 maja 1903 r. została przesłuchana przed Konsystorzem Płockim Matka Maria Franciszka Kozłowska[26].
Można przyjąć, że zarzuty, choć nie były one jedynymi, sformułowane w piśmie ks. P. Bornińskiego zadecydowały później o wyłączeniu mariawitów z Kościoła rzymskokatolickiego, co doprowadziło do uformowania się odrębnej wspólnoty wyznaniowej, która istnieje dziś – co już sygnalizowaliśmy wyżej – w dwóch denominacjach: Kościół Starokatolicki Mariawitów i Katolicki Kościół Mariawitów.
Podsumowanie
Reasumując należy stwierdzić, że poznany dokument jest kolejnym ważnym krokiem w badaniach, które prowadzone są nad  kwestią mariawicką. Jest to tylko przykład jednego z wielu dokumentów, dotyczących mariawitów, do których udało się dotrzeć w ostatnim czasie. Materiały te pozwalają na poszerzenie pola badawczego, weryfikują dotychczasowe hipotezy, pozwalają odpowiedzieć na szereg pytań stawianych dotychczas przez badaczy, jak również umożliwiają sformułowanie nowych. Pozostaje mieć nadzieję, że będą one służyły odsłanianiu – czasem bardzo bolesnej dla obydwu stron konfliktu – prawdy.


Aneks

List ks. P. Bornińskiego z 13 lutego 1903 r.
(zeskanowany oryginał dokumentu w języku łacińskim)



Archiwum bp. Szelążka, List ks. Piotra Bornińskiego, 13 lutego 1903 r., k.1, k. 1a.


[1] Feliksa (choć nazywano ją częściej Felicją) Kozłowska urodziła się we wsi Wieliczna, koło Węgrowa, w siedleckiem,  w dniu 27 maja 1862 r. Rodzicami jej byli: Jakub Kozłowski, szlachcic herbu Nałęcz i Anny z Olszewskich. Zmarła 23 sierpnia 1921 r. w Płocku. Założycielka mariawityzmu (używając określenia „założycielka mariawityzmu” w odniesieniu do Marii Franciszki Kozłowskiej, mamy na myśli to, że była ona inicjatorką Zgromadzenia Mariawitów, które dało początek ruchowi mariawickiemu).


[2] Por. „Objawienia” Feliksy Marii Franciszki Kozłowskiej. „Rękopis watykański”, [w:] W. Różyk, „Objawienia” Marii Franciszki Kozłowskiej według rękopisu z archiwum watykańskiego. Studium teologiczne, Świdnica 2006, Aneks nr 1, s. 212, 234, 243.

[3] Zob. Stan badań – tekst znajdujący się w: E. Warchoł, Proces wydzielania się Związku Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania z doktrynalnych i organizacyjnych ram Kościoła, Sandomierz 2003, s. 11-15; W. Różyk, „Objawienia” Marii Franciszki Kozłowskiej według rękopisu z archiwum watykańskiego. Studium teologiczne, op. cit.; zob. także: A. Górecki, Szkic  o mariawityzmie, „Przegląd Powszechny” 2002, nr 4, s. 55-66; tenże, Konteksty herezji. Społeczne podłoże rozwoju mariawityzmu, „Przegląd Powszechny” 2004, nr 1, s. 86-100; tenże, Ewolucja doktryny mariawickiej w latach 20. i 30. XX w., http://www.magazyn.ekumenizm.pl/content/article/20060804142045910.htm


[4] Szczególne zacięcie apologetyczne cechuje prace powstałe po rozłamie w 1906 r., oraz te, które pochodzą z okresu międzywojennego. W równej mierze dotyczy to obu stron konfliktu (katolickiej i mariawickiej). Kwestią mariawicką zajmowali się również ludzie spoza obu środowisk konfesyjnych i narodowych. Nie znaczy to, że charakteryzuje je obiektywizm w prezentowaniu kwestii mariawickiej: Arthura Rhode, „Bei den Mariaviten“, Berlin 1911 oraz Nikołaja Rejnke, „Mariawity”, Petersburg 1910. Obu autorów (niemieckiego pastora i rosyjskiego publicystę) zdaje się fascynować możliwość zaszkodzenia polskiemu katolicyzmowi przy wykorzystaniu „kwestii mariawickiej”.

[5] Katolicki Kościół Mariawitów (tzw. denominacja felicjanowska) i Kościół Starokatolicki Mariawitów (tzw. denominacja płocka).


[6][6] Szczególnie odczuwalnym brakiem była niemożność dotarcia do archiwaliów watykańskich (do tej pory jedynie W. Różyk, autor przywoływanej wyżej pracy, dotarł do materiałów, które znajdują się obecnie w Kurii Generalnej oo. Kapucynów w Rzymie, sygnatura AA 39 – tzw. „materiały watykańskie” to rękopis, który delegacja mariawitów wręczyła Papieżowi w sierpniu 1903 r.) oraz rosyjskich. Autor niniejszego tekstu dotarł do materiałów znajdujących się w Archiwum Kongregacji Nauki Wiary w Rzymie oraz w RGIA w Petersburgu. Owocem pracy m.in.  nad tymi materiałami będzie rozprawa doktorska, którą właśnie finalizuje.


[7] Prałat kapituły płockiej, dogmatyk, popularyzator teologii, redaktor „Miesięcznika Pasterskiego Płockiego” w latach 1906-1910. Posługiwał się w swoich publikacjach kryptonimami: ks. P. B., P. Bor. Por. M. Grzybowski, Borniński [w:] Słownik polskich teologów katolickich 1918-1981, Warszawa 1983, t. 5, s. 152-154.


[8] Adolf Piotr Szelążek (1865-1950), studiował w Petersburgu, święcenia kapłańskie w 1888 w Płocku, profesor Seminarium Duchownego w Płocku, a następnie rektor (1908-1918), był również członkiem kapituły katedralnej, prezesem Towarzystwa Dobroczynności, 29 lipca 1918 mianowany biskupem pomocniczym płockim (sakra biskupia 24 listopada 1918). 14 grudnia 1925 przeniesiony na stolicę biskupią w Łucku (ingres 24 lutego 1926). Por. M. Grzybowski, Szelążek, [w:] Słownik polskich teologów katolickich…, op. cit., t.7, s. 217-220. Ksiądz Biskup Adolf Piotr Szelążek. Człowiek, pasterz, założyciel. Materiały z sympozjum z okazji 50 rocznicy śmierci Założyciela Zgromadzenia Sióstr św. Teresy od Dzieciątka Jezus, Toruń 1999.


[9] Chodzi tu o biskupów: Franciszka Jaczewskiego, Michała Nowodworskiego i Kazimierza Ruszkiewicza. Wiemy o tym tylko ze źródeł mariawickich. Zob. Historia Maryawitów, „Maryawita” 2(1908), nr 3, s. 46, przyp. 3.


[10] Ks. Jan (imiona zakonne: Michał Maria) Kowalski (25 XII 1871 – 18 V 1942), minister generalny Zgromadzenia Księży Mariawitów, biskup a następnie arcybiskup mariawicki. Po śmierci Mateczki niekwestionowany przywódca wspólnoty mariawickiej. Wprowadzone przez niego innowacje pastoralno-doktrynalne doprowadzą w latach 30. XX wieku do rozłamu w ruchu mariawickim.


[11] Pozostali mariawici otrzymali 20 dni na opamiętanie. Jeśli po tym czasie nadal nie wyrzekną się mariawityzmu będą podlegać klątwie.


[12] Na takie stwierdzenie pozwalają znane nam już materiały znajdujące się w Archiwum Kongregacji Nauki Wiary. Do tej pory uważano generalnie, że Rzym podjął decyzję bez dokładnego zbadania całej sprawy.


[13] Biskup lubelski Franciszek Jaczewski i arcybiskup warszawski Wincenty Teofil Chościak-Popiel nie przyjęli przekazanych tekstów „objawień” i materiałów informujących o powstającym zgromadzeniu. Biskup lubelski, według relacji mariawickiej, miał rzec: „obawiam się rządu, nie chcę tego brać, żebym w razie gdy zdradzicie się i mnie pytać będą, miał czyste oko i mógł powiedzieć, że nic o was nie wiem. Zresztą, żeby krytykować cudze objawienia, trzeba się znać na tym”, a biskup warszawski: „Nie chcę nic wiedzieć. Ja się na tym nie znam” i miał odesłać delegatów do biskupa pomocniczego Ruszkiewicza. Dzieło Miłosierdzia – Historya Mariawitów, „Maryawita” 1907, nr 23, s. 363-366. Archiwum Kongregacji Nauki Wiary, Protokół z zeznań Matki Marii Franciszki Kozłowskie, złożonych przed biskupem Jerzym Szembekiem 28 maja 1903, s. 11-12.


[14] Leon Gołębiowski urodził się 11 kwietnia 1867 r. we wsi Szpice-Szelugi, w diecezji płockiej. Studiował w Seminarium Duchownym w Płocku, a następnie w Akademii Duchownej w Petersburgu. Od 1892 r. pełnił funkcję profesora Seminarium Duchownego w Płocku, będąc nominalnym administratorem parafii Kucice. Był spowiednikiem w seminarium, ale nie pełnił funkcji ojca duchownego (takiej funkcji w seminarium płockim jeszcze wtedy nie było). W 1894 r. Franciszka Kozłowska w czasie spowiedzi w katedrze płockiej wyjawiła ks. L. Gołębiowskiemu, że został powołany do grona kapłanów mariawitów. W zgromadzeniu otrzymał imiona Maria Andrzej. W latach 1899-1901 jest proboszczem w parafii Sikórz. Od grudnia 1902 r. pełni funkcję prowincjała. W 1903 r. ze względu na słabe zdrowie nie piastuje już żadnego urzędu w diecezji płockiej. Odgrywa jednak bardzo ważną rolę w ruchu mariawickim. Przepisuje tekst „objawień”: „Początek Zawiązku…” (30 grudnia 1902), przedstawiony w styczniu 1903 r. biskupowi J. Szembekowi. Tłumaczy na język polski encyklikę papieską „O Przenajświętszym Sakramencie” (jest to drugi polski przekład). Bierze również udział w delegacjach mariawickich wyjeżdżających do Rzymu: 13 sierpnia 1903 r., 3 sierpnia 1904 r., które przyjmie na audiencjach Pius X.  3 lutego 1907 r. bp Apolinary Wnukowski nakłada na ks. Leona Gołębiowskiego ekskomunikę za niepodporządkowanie się dekretowi Kongregacji Świętego Oficjum z 5 grudnia 1906 r. W 1907 r. ks. Gołębiowski zostaje pierwszym proboszczem parafii mariawickiej w Łodzi i redaktorem „Mariawity”. 4 września 1910 r. otrzymał w Łowiczu sakrę biskupią. Zmarł 20 marca 1933 r. w Łodzi. Wiele zawartych tu informacji pochodzi z materiałów strony katolickiej Komisji Mieszanej ds. Dialogu Teologicznego między Kościołem Rzymskokatolickim i Kościołem Starokatolickim Mariawitów będących w posiadaniu autora.



[15] Archiwum bp. Adolfa Piotra Szelążka, Acta sekreta mariavitae, k. 1-1a.


[16] Zob. zeskanowany oryginał dokumentu w Aneksie.

[17] O. Honorat Koźmiński  urodził się w Białej Podlaskiej 16 października 1829 r. jako syn Stefana i Aleksandra z Kahlów. W okresie szkoły średniej przeżył poważny kryzys wiary. W 1844 r. rozpoczął studia w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie na wydziale budownictwa. W kwietniu 1846 r. został aresztowany i osadzony w Cytadeli. Tu nastąpiło jego nawrócenie. W 1848 r. wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów w Lubartowie, 18 grudnia 1850 r. złożył uroczystą profesję zakonną, a 27 grudnia 1852 r. otrzymał święcenia kapłańskie. W latach 1853-1864 pracował w Warszawie. W zakonie pełnił obowiązki spowiednika, nauczyciela religii, misjonarza ludowego, kaznodziei, promotora tzw. Żywego Różańca, dyrektora III Zakonu Franciszkańskiego, sekretarza prowincjonalnego, wykładowcy, definitora i przełożonego klasztornego. W II połowie XIX wieku w obliczu nasilenia prześladowań życia zakonnego o. Koźmiński zaproponował formułę ukrytego życia zakonnego. W Zakroczymiu i Nowym Mieście założył 26 wspólnot zakonnych (23 zgromadzenia bezhabitowe i 3 habitowe). Ich wykaz można znaleźć w: E. Jabłońska-Deptuła, Trwanie i budowa. Honorat Koźmiński kapucyn (1829-1916), Warszawa 1986, s. 211. Zmarł 16 grudnia 1916 r. Najszersza monografia poświęcona o. Honoratowi Koźmińskiemu: M. Werner, O. Honorat Koźmiński, kapucyn 1829-1916, Poznań 1972. Wartą odnotowania jest również praca Marii Mazurek i Marii Wójcik: M. Mazurek, M. Wójcik, Honorackie zgromadzenia bezhabitowe w latach 1874-1914 w Królestwie Polskim i Cesarstwie Rosyjskim, [w:] Materiały do historii zgromadzeń zakonnych na ziemiach polskich w XIX i początku XX wieku, Lublin 1976, s. 201-382. 16 października 1988 roku Ojciec Święty Jan Paweł II wyniósł o. Honorat Koźmińskiego do czci ołtarzy jako błogosławionego.


[18] Warto dodać, że pierwsi kapłani mariawiccy w znacznej swej części byli to ludzie dobrze wykształceni, także profesorowie seminaryjni.


[19]W okresie rozłamu ruch mariawicki objął kilkadziesiąt tysięcy ludzi zamieszkujących głównie, choć nie tylko, diecezję płocką, lubelską, warszawską.


[20] Wcześniej o mariawitach pisał w swej korespondencji z przełożonymi np. o. Honorat Koźmiński. Wiemy też, że w 1897 r. przeciwko mariawitom wystąpił ks. Kazimierz Weloński, który wcześniej był spowiednikiem Mateczki i sióstr z nią związanych. Zdaniem F. Kozłowskiej nastąpiło to po tym, jak „[…] przez plotkę dwóch z naszych sióstr dowiedział się mylnie, że ks. Przyjemski zostałby jako naszym dyrektorem […]”. Motywem antymariawickiej postawy tego kapłana miałyby być zatem względy osobiste. Ks. Weloński miał najpierw kierować wymówki pod adresem ks. Przyjemskiego, „[…] a w tydzień po tem przez kilka niedziel z rzędu gwałtownie w Kościele w czasie nauki wypublikował mnie i moje zgromadzenie, oraz prywatnie wypomniał dobrodziejstwa a zwłaszcza pożyczkę tysiąca rubli mnie uczynioną dla potrzeby do kupna domu”. F. Kozłowska napisała do ks. Welońskiego dwa listy: w pierwszym „[…] z żółcią czyniłam wymówki za te opublikowane i wymawiane mi dobrodziejstwa, a w drugim wymawiałam zaburzenia w domu naszym wywołane przez złe zrozumienie jego słów, z których zawnioskowano, że mówi rzeczy wiadome sobie tylko ze spowiedzi”. Archiwum Kongregacji Nauki Wiary w Rzymie, Protokół z zeznań Matki Marii Franciszki Kozłowskie, złożonych przed biskupem Jerzym Szembekiem 28 maja 1903, s. 13-14.


[21] „[…] przyciągnęli do siebie przede wszystkim obniżeniem do minimum kosztów za wszystkie posługi, które to koszta, zwracają sobie w postaci, prawda, że drobnych, lecz ciągłych i tysiącznych ofiar […].” Archiwum Archidiecezji Lubelskiej, List z 13 lutego 1906, Pismo nr 640, teczka „Mariawici”.


[22] Ks. P. Borniński mógł być zapoznany z materiałami, które delegacja mariawitów przekazała bp. J. Szembekowi 3 stycznia 1903 r.


[23] Por. P. Borniński, Błędy fałszywej nauki głoszonej przez kapłanów zowiących się Maryawitami,  „Przegląd Katolicki” 1906, nr 8.


[24] Skargi na księży nie wywiązujących się należycie ze swych obowiązków kierowane przez wiernych do Kurii biskupich są świadectwem tego, że wiele było tu do naprawienia. Rzecz w tym, że mariawici uogólniali winy poszczególnych księży rozciągając je na całe duchowieństwo, poza sobą oczywiście. W późniejszym okresie przygotowywali nawet specjalne spisy niemoralnych czynów duchowieństwa i przesyłali je do Stolicy Świętej. Dokonywało się to w klimacie powszechnego kryzysu wszelkich autorytetów, brutalizacji języka debaty publicznej, oswojenia ze stosowaniem przemocy, itd.


[25] Działania te trzeba oczywiście postrzegać w związku z wręczonymi biskupom przez mariawitów w styczniu 1903 r. dokumentami, o których wspomnieliśmy wyżej.


[26] Ksiądz Leon Gołębiowski został poddany przesłuchaniu 22 kwietnia 1903 r. Dysponujemy protokołem jego zeznań oraz autografem przesłuchania F. Kozłowskiej. Depositio sac. Leonis Gotembiowski [sic!] [w:] Suprema Sacra Congregatio Sancti Officii. De visionibus et revelationibus Feliciae Kozlowski [et de institutione cuiusdam Conquis Sacerdotum sub nomie Mariavitarum – dopisek odręczny]. Votum cum appendicae R.P.D. Dionisii Stwyaert Archiep. Tit. Damascensi Carm. Excalc. Consultoris. Iunio 1904, s. 38-43; oraz tamże: Depositio Feliciae Kozlowski, s. 44-63.


dr Artur Górecki

Tekst opublikowany w "Naszej Przeszłości"

https://www.facebook.com/notes/artur-g%C3%B3recki/pocz%C4%85tki-zainteresowania-si%C4%99-kwesti%C4%85-mariawick%C4%85-przez-w%C5%82adze-ko%C5%9Bcielne-diecezji-/2557839714939?pnref=lhc

O takiej szkole marzyłem... czy ona przetrwa?

 

AKT ZAŁOŻYCIELSKI KOLEGIUM ŚWIĘTEGO BENEDYKTA
Warszawa, 1 września 2014

ZWAŻYWSZY, ŻE

Młodzi ludzie w wieku szkolnym – dziewczęta i chłopcy – powinni otrzymywać od dorosłych i doświadczonych pomoc w drodze do ich własnej dojrzałości, z myślą o spełnieniu powołania, które przewidział każdemu Bóg, oraz o roli społecznej, która z tym powołaniem jest związana.

Rodzice powinni znajdować w szkole pomoc w kształceniu i wychowywaniu swych dzieci, bez lęku o to czy nie są one tam wystawiane na negatywny wpływ manipulacji, relatywizmu i obojętności religijnej.

Kościół jest naszą matką i mistrzynią, a przez wieki dawał wciąż naukę i przykład jak łączyć wiarę z rozumem, dobre życie na ziemi ze zmierzaniem do szczęścia w niebie, to co duchowe z tym co cielesne.

Święty Benedykt w swej Regule pozostawił źródło inspiracji zasad wychowawczych do wykorzystania także poza klauzurą mniszą.

Tradycja edukacji klasycznej – starożytna i oczyszczona przez chrześcijaństwo – dostarcza instrumentów do opracowania programu nauczania zaadaptowanego do wymagań natury człowieka.

TWORZYMY WSPÓLNIE
– niżej podpisani nauczyciele, rodzice, organizatorzy –
nową szkołę o starych fundamentach:

KOLEGIUM ŚWIĘTEGO BENEDYKTA,

które obecnie rozpoczyna praktycznie działalność jako liceum z jedną klasą żeńską – a od kolejnego roku szkolnego ma być gimnazjum i liceum o odrębnych klasach męskich i żeńskich.

***

W tej uroczystej chwili, gdy historia Kolegium się rozpoczyna, chcemy ponadto pozostawić dla tych, którzy będą ją kiedyś kontynuowali,

WYRAŹNE ŚWIADECTWO NASZYCH NAJGŁĘBSZYCH INTENCJI,
że nazwę Kolegium Świętego Benedykta ma nosić jedynie szkoła, która

– z najgłębszym przekonaniem zachowuje swój charakter katolicki, traktując naukę Kościoła katolickiego jako światło przewodnie, a wspólną modlitwę liturgiczną zgodną z tradycją obrządku rzymskiego jako szczególnie zadbany składnik codzienności szkolnej,

– rzeczywiście czerpie z wychowawczej tradycji Reguły Św. Benedykta,

– realizuje edukację zróżnicowaną, zapewniając osobne klasy i odrębną przestrzeń szkolną dla dziewcząt i chłopców,

– w swoim programie nauczania idzie drogą edukacji klasycznej, używając przy tym takich narzędzi jak: znajomość gramatyki języka ojczystego i łaciny, ćwiczenie w sztuce rozumowania i przemawiania, znajomość Biblii i kanonu literackiego naszej cywilizacji, orientacja w chronologii i lokalizacji wydarzeń dziejowych, poznanie teoretycznych fundamentów matematyki, praktyka śpiewu, prace ręczne.

Gdyby którejś z tych cech miało zabraknąć, niech będzie jasne, że nie jest to już Kolegium Świętego Benedykta i że wola założycieli tej szkoły została złamana.

Kładziemy swoje podpisy pod tym moralnym aktem założycielskim – i niech w przyszłości złoży pod nim swój podpis każdy dyrektor, każdy nauczyciel, każdy prezes organu prowadzącego Kolegium.

***

Akt ten ma być odczytany każdego roku w dniu inauguracji, przez prezesa organu prowadzącego Kolegium lub jego upoważnionego reprezentanta, wobec zgromadzonych: dyrekcji, nauczycieli oraz uczniów i ich rodziców.

Niech Bóg będzie we wszystkim uwielbiony.

Bogusław Kiernicki

Prezes Fundacji Św. Benedykta

Paweł Milcarek

Pełnomocnik Fundacji Św. Benedykta ds. Szkoły

Artur Górecki

Dyrektor Kolegium Św. Benedykta

O różnicach w kształceniu dziewcząt i chłopców

z archiwum:

Współcześnie coraz więcej specjalistów opierając się na wynikach najnowszych badań naukowych, sugeruje powrót do nauczania dziewcząt i chłopców w oddzielnych grupach klasowych, a nawet szkołach. Ich zdaniem płeć ma podstawowe znaczenie dla procesu nauczania.

W toczącym się dyskursie na temat oświaty przyjmuje się w sposób aprioryczny pewne założenia. Bardzo niewiele osób ośmiela się podważać samą ideę masowej edukacji i związany z nią przymus szkolny (czy to w postaci obowiązku szkolnego czy obowiązku nauki), jak również jej koedukacyjny charakter. Rzadko pojawia się temat kształcenia zróżnicowanego ze względu na płeć i kwestia jego wpływu na efekty dydaktyczne i wychowawcze pracy szkoły. Niestety zainteresowanie i wiedza na ten temat, nawet wśród osób zawodowo parających się wychowaniem i kształceniem dzieci i młodzieży jest niewielka. W Polsce kształcenie koedukacyjne uznaje się często za bezalternatywne, a na szkoły realizujące edukację zróżnicowaną ze względu na płeć  patrzy się często jak na skanseny. W całym kraju tego typu szkół jest zaledwie ponad siedemdziesiąt. Większość z nich osiąga bardzo dobre wynik nauczania.

Skąd koedukacja?

Wbrew utartym przekonaniom funkcjonującym w powszechnej świadomości, koedukacja – upowszechniona dopiero w drugiej połowie XX  – została przyjęta nie dlatego, że przeprowadzono rzetelne badań w tym obszarze, ale ze względów ekonomicznych (jest tańsza!) i ideologicznych. Josep M. Barnils, Szef Europejskiego Stowarzyszenia Edukacji Zróżnicowanej zauważa, że „ten trend zaczął się stosunkowo niedawno, w połowie XX wieku. Na skutek nacisków ruchów feministycznych zmieniono system edukacji tak, by wyrównać szanse dziewczynek i chłopców. Postanowiono wtedy, że dzieci będą w szkołach robić dokładnie to samo.” Koedukacja miała być narzędziem do wprowadzenia równości społecznej i równości płci. Tymczasem, aby przekonać się, że edukacja zróżnicowana nie jest kwestią ideologii, ale jest czymś naturalnym wystarczy konstatacja, że kobiety i mężczyźni, dziewczęta i chłopcy różnią się między sobą. Wynika to z porządku naturalnego  i biologii. A zatem dziewczęta i chłopców należy uczyć innymi metodami, dostosowanymi do specyfiki płci. Tylko wtedy można wydobyć z nich potencjał wynikający z ich odmienności, co jest właściwym celem kształcenia zróżnicowanego. Ponadto, nie ma żadnych dowodów na to, że koedukacja prowadzi do budowania lepszych relacji między obu płciami. J.M. Barnils konstatuje, że „Nie zostało udowodnione, że koedukacja doprowadziła do lepszego porozumienia między obu płciami. Nie ma również dowodów na to, że uczęszczanie przez dziewczęta i chłopców do tej samej klasy w jakikolwiek sposób przyczyniło się do nabrania przez nich szacunku do drugiej płci w większym stopniu niż ma to miejsce w przypadku uczniów z klas zróżnicowanych ze względu na płeć”. Wręcz przeciwnie, w klasach koedukacyjnych, przedstawiciele obu płci bardzo często zamykają się w swoich grupach - jest efektem rosnącej rywalizacji między nimi.

Płeć a nauczanie

Współcześnie coraz więcej specjalistów z dziedziny psychologii, pedagogiki, medycyny, opierając się nie na spekulacjach światopoglądowych, ale wynikach najnowszych badań naukowych, sugeruje powrót do nauczania dziewcząt i chłopców w oddzielnych grupach klasowych, a nawet szkołach. Ich zdaniem płeć ma podstawowe znaczenie dla procesu nauczania. Za przykład niech posłużą nam badania amerykańskiego specjalisty neurologii dziecięcej, Vernera S. Caviness`a, który w 1996 roku opublikował wyniki swoich badań, które uzasadniają rozdzielenie dzieci w szkołach ze względu na płeć. Wyniki te wskazują niebagatelną, bo liczącą około 6 lat różnicę w czasie dojrzewania dziewcząt i chłopców.

Badania porównawcze przeprowadzone w Australii przez The Australian Council for Educational Research (ACER) wśród 270 000 uczniów pokazują, że zarówno chłopcy jak i dziewczęta, kształceni w klasach jednopłciowych, uzyskiwali w rankingu, wyniki od 15 do 22 procent lepsze, niż ich koleżanki i koledzy ze szkół koedukacyjnych. Nauka zaś dawała im więcej satysfakcji. Podkreślono, że możliwości edukacji koedukacyjnej są ograniczone znaczącymi różnicami w rozwoju poznawczym, społecznym i fizycznym dziewcząt i chłopców w wieku 12 – 16 lat. Lepsze wyniki w testach osiągają także uczniowie jednopłciowych szkół brytyjskich publicznych i amerykańskich katolickich. W badaniach prowadzonych na zlecenie Narodowej Fundacji Badań nad Edukacją porównywano efekty osiągane przez dzieci uczące się w tym samym typie szkół (tylko publiczne albo tylko prywatne). Jest to istotne, bo przeciwnicy jednopłciowej edukacji posługują się argumentem, że lepsze wyniki uczniów i absolwentów szkół jednopłciowych są związane z tym, że pochodzą oni z zamożnych rodzin, inwestujących więcej w edukację.

Edukacja zróżnicowana pozwala na dostosowanie metody wychowawczych do obu płci – skutkuje to zmniejszeniem agresji i lepszą dyscypliną. Według J. M. Barnilsa „[…] W szkołach koedukacyjnych w początkowej fazie nauczania chłopcy na ogół wypadają gorzej od dziewczynek. Ich możliwości przyswajania wiedzy, koncentracja rozwijają się wolniej. W efekcie chłopcy ponoszą częściej edukacyjne porażki i łatwiej zniechęcają się do szkoły. […] Najnowsze badania pokazują, że dziewczynki, które uczą się w żeńskich klasach, częściej wybierają studia matematyczno-przyrodnicze i karierę naukową niż ich koleżanki latami tłumione przez chłopców” . Szczególnie to ostatnie zdanie powinno zainteresować głosicieli emancypacji kobiet i tłumaczenia, że koedukacja jest jednym z elementów przełamywania zasad społeczeństwa tradycyjnego, patriarchalnego.

Edukacja zróżnicowana to nie tylko korzyści związane z osiągnięciami szkolnym. Pozwala ona uczniom lepiej poznać swoje mocne i słabe strony, bez ulegania stereotypom płci. Korzystają na tym zarówno dziewczęta jak i chłopcy. W badaniach przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii – porównywano postawy kilkunastoletnich uczniów wobec różnych przedmiotów. Chłopcy ze szkół jednopłciowych byli zdecydowanie bardziej zainteresowani aktorstwem, biologią i językami, niż ich koledzy ze szkół koedukacyjnych, u których dominowało zainteresowanie matematyką i przedmiotami przyrodniczymi. Podobnie, dziewczęta w żeńskich szkołach, okazywały większe zainteresowane matematyką i naukami przyrodniczymi niż dziewczęta w szkołach koedukacyjnych .

W 2005 roku naukowcy Stetson University na Florydzie ukończyli trzyletni projekt wstępny porównujący klasy jednopłciowe z koedukacyjnymi klasami w jednej z publicznych szkół podstawowych. Specjalnie na potrzeby projektu utworzono klasy monoedukacyjne, dbając o dobór wszystkich istotnych parametrów, które mogłyby mieć wpływ na wyniki badania: rozmiary klas były takie same, profil demograficzny był taki sam, wszyscy nauczyciele przeszli takie samo szkolenie na temat tego, co się sprawdza, a co nie w kształceniu dziewczynek i chłopców, itp. Następnie przeanalizowano wyniki, jakie uczniowie poszczególnych klas uzyskali na teście FCAT (Florida Comprehensive Assessment Test), ze szczególnym uwzględnieniem odsetka uczniów ocenionych na najwyższym poziomie i zauważono, że najlepsze wyniki uzyskało:

37 proc. chłopców w klasach koedukacyjnych;

59 proc. dziewczynek w klasach koedukacyjnych;

75 proc. dziewczynek w klasach jednopłciowych;

86 proc. chłopców w klasach jednopłciowych.

Należy pamiętać, że uczniowie ci uczyli się według takiego samego programu nauczania, w tej samej szkole, w której zdecydowana większość uczniów miała problemy w nauce albo problemy z zachowaniem (ADHD itp.). Wielu spośród chłopców, którzy uzyskali najlepsze wyniki w klasach jednopłciowych, uprzednio, w klasach koedukacyjnych, opatrzono etykietą „ADHD” lub „ESE” (Exceptional Student Education – uczniowie ze specjalnymi potrzebami w nauce).

(za http://www.niezbednik.strona.pl/monoeduk.htm)

A jednak różni

Z czego wynikają i co powodują te różnice? Przyczyn jest bardzo wiele. Ograniczę się tylko niektórych z nich, omówionych m.in. w książce „Równi, ale różni. Perspektywy edukacji zróżnicowanej” wydanej w 2007 roku przez Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli. Naukowcy wykazali różnice w budowie mózgu (np. funkcje postrzegania u kobiet kontrolowane są w obu częściach mózgu, zaś u mężczyzn odpowiada za nie tylko lewa półkula), organizacji i sposobie działania autonomicznego układu nerwowego chłopców i dziewcząt. U dziewcząt większą rolę odgrywa układ przywspółczulny (np. reguluje procesy trawienia, obniża ciśnienie krwi, rozszerza naczynia krwionośne), zaś u chłopców współczulny (np. zwęża naczynia krwionośne, przyspiesza akcję serca). Przejawia się to chociażby w sposobie okazywania i przeżywania uczuć. Różnice widoczne są również w stylach uczenia się i rozumowania. U chłopców dominuje rozumowanie dedukcyjne, u dziewcząt indukcyjne. Uczennice wolą konkretne, zaś chłopcy abstrakcyjne przykłady. Ci drudzy mają lepszą wyobraźnie przestrzenną, natomiast trzy razy częściej niż u dziewcząt występują u nich problemy z wysławianiem. Do dziewcząt należy mówić ciszej niż do chłopców, dziewczęta efektywniej pracują w pomieszczeniach, w których temperatura jest o kilka stopni wyższa, niż ta, optymalna dla chłopów. Obydwie płcie inaczej reagują na sytuacje stresowe. Chłopcy szybciej się nudzą podczas zajęć (dziewczęta w klasach koedukacyjnych tracą na tym, że nauczyciele znaczną część swojego zaangażowania kierują na dyscyplinowanie chłopców), potrzebują też większej przestrzeni do nauki i więcej ruchu od swoich koleżanek. Chłopcy chętniej wykorzystują do nauki język kodowany (np. diagramy), zaś dziewczynki wolą tekst pisany. Pracując w grupach, chłopcy tworzą zależności o charakterze hierarchicznym, zaś dziewczęta wolą struktury bardziej elastyczne.

Zasygnalizowane różnice powinny powodować zróżnicowanie metod nauczania i inną organizacją pracy dziewcząt i chłopców, którzy – należy o tym pamięta – są równi, ale różni. W wielu krajach na świecie od kilku lat daje się zauważyć tendencję do tworzenia szkół (albo przynajmniej klas) zróżnicowanych ze względu na płeć. Dzieje się tak m.in. w Irlandii, Luksemburgu, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, Austrii, Australii. Dyskusja na ten temat toczy się nawet we Francji i Szwecji.

Podsumowanie

Celem osób działających na rzecz edukacji zróżnicowanej nie jest eliminacja kształcenia koedukacyjnego z polskich szkół. Nawet oddzielenie od siebie procesie edukacji dziewcząt i chłopców nie gwarantuje automatycznego sukcesu – konieczna jest wiedza na temat roli, jaką w nauce odgrywają różnice płci. Wiedzę tę, w pewnym zakresie, można wykorzystać również w klasach koedukacyjnych. Chcielibyśmy, aby była ona upowszechniana w środowisku nauczycielskim, chociażby poprzez programy studiów pedagogicznych (studia podyplomowe), a rodzice mieli możliwość zdecydowania o miejscu i formie kształcenia swoich dzieci (pluralizm edukacyjny).

Pozostaje mieć nadzieję, że organizowany na jesieni tego roku w Warszawie trzeci już (po Barcelonie i Rzymie) Kongres Edukacji Zróżnicowanej przyczyni się do rozpropagowania tego tematu w środowisku mediów i polityków, a następnie w szerszych kręgach społecznych. Jak deklarują organizatorzy, czołowi światowi praktycy i teoretycy edukacji zróżnicowanej „przedstawią […] metody nauczania, wyniki badań dotyczące osiągnięć modelu edukacji spersonalizowanej i zróżnicowanej oraz konkretne światowe doświadczenia realizacji tego typu nauczania w szkołach publicznych i niepublicznych”.

Może przyjdzie taki czas, że mniej będziemy dyskutowali o tym, czy uczniowie mogą, czy też nie mogą mieć na egzaminie paczkę chusteczek higienicznych, a nawet o osławionej już ewaluacji, a zajmiemy się rzeczywistymi problemami naszego systemu kształcenia. Brak pogłębionej refleksji nad różnicami wynikającymi ze specyfiki płci, jest jednym z nich.

 autor: Artur Górecki

Tekst ukazał się w "Dyrektorze Szkoły", nr 6, 2011.

Elita to arystokracja ducha